Creativiteit & school

In april 2013 schreef ik een blogpost over waar het misgaat met creativiteit in het onderwijs: ‘School slaat creativiteit dood in tien slagen’. Zoals de titel doet vermoeden, was ik niet erg positief over het gehalte van creativiteit op Nederlandse scholen.

kill creativityIndicatoren

De tien indicatoren voor creativiteit die ik op scholen mis zag gaan waren:

  1. Combineren
  2. Divergerend denken
  3. Op eigen wijze
  4. Breken
  5. Kunst
  6. Samenwerken
  7. Eigen tempo
  8. Reflectie
  9. Avontuur
  10. Talent

Verhitte reacties

school social media bar

Duizenden shares

Op die blog kreeg ik veel reacties, waaronder een verzoek om publicatie van de blog als artikel in het tijdschrift Slow Management en de uitnodiging voor een adviesgesprek over creativiteit in het onderwijs met minister Bussemaker.

Wat is creativiteit?

Fundamenteel is dat scholen, en ook ouders, niet begrijpen wat creativiteit is. Ze denken aan tekenen en schilderen, aan dans en toneel. Allemaal hele goede activiteiten, maar als een bedrijf een vacature heeft voor iemand met ‘groot creatief vermogen’ zoeken ze niet per se naar een geweldige tekenaar of danser.

Creativiteit is het bedenken van originele ideeën, oplossingen en methoden, meestal door het maken van nieuwe combinaties van bestaande dingen.

Creativiteit en innovatie

Onze Hollandse economie van innovatieve bedrijven en 1 miljoen zelfstandige ondernemers zit te springen om creatieve mensen. Dat soort creativiteit heeft weinig te maken met goed kunnen schilderen of acteren, maar ook weinig met goed kunnen lezen en rekenen. Computers kunnen heel goed lezen en rekenen, maar computers kunnen geen Facebook of Van Gogh bedenken.

Gym valt weer uit

Toch blijven scholen hameren op deze cognitieve vaardigheden. Als een leerling achterloopt met rekenen of taal, krijgt het extra huiswerk en behandelplannen, maar niet als een leerling achterloopt met filosofie of handarbeid. Als er vakken uitvallen vanwege vrije uren of bezuinigingen, zijn dat altijd tekenen en gym.

Creatieve schade

Niet alleen wordt creativiteit op school geminimaliseerd, vaak wordt er ook (onbewust) creatieve schade toegebracht. Uit onderzoek van socioloog Brené Brown kwam naar voren dat meer dan veertig procent van de volwassenen in hun jeugd creatieve schade opliepen. Iemand die ze vertrouwden vertelde ze dat ze niet kunnen schrijven, tekenen of performen:

85% of men and women that we’ve interviewed remember something so shaming that happened in school, that it forever changed how they thought of themselves as learners. Of those 85%, about half were creativity scars – around writing, art, performing. And we wonder why there is a creativity and innovation crisis on the cover of Time magazine. – Brené Brown, The Power of Vulnerability

Ik heb tientallen klanten gehad die in hun werk niet vooruit kwamen, vanwege een vaak goedbedoelde maar vernietigende opmerking in hun jeugd. Vaak juist van de mensen die hun creativiteit zouden moeten stimuleren, niet afremmen.

Fundamenteel begrip

Ik denk dat veel leerkrachten en hun leerlingen geholpen zouden zijn met een fundamenteel begrip van creativiteit – en daar werk ik graag aan mee.

Toepassing van de creatieve principes en het voorkomen van creatieve schade vergt geen nieuwe scholen of lesprogramma’s, maar in vele gevallen wel een (kleine tot grote) aanpassing van de instelling of aanpak binnen het bestaande systeem.